به گزارش رسانه " اخـبــار معـمـاری  "، پروژه Steel River Energy Center که توسط شرکت Cypress Creek Energy در شهرستان می‌سی‌سیپی ایالت آرکانزاس در حال توسعه است، پس از تکمیل در سال ۲۰۲۹ به بزرگ‌ترین مجموعه خورشیدی ایالات متحده تبدیل خواهد شد. این پروژه با ظرفیت تولید ۲.۵ گیگاوات برق خورشیدی و ۲.۹ گیگاوات‌ساعت ذخیره‌سازی انرژی در باتری‌ها، تمامی برق تولیدی خود را به گوگل اختصاص خواهد داد. در مقیاسی کلان، این پروژه بیش از آنکه یک سرمایه‌گذاری انرژی باشد، روایتی از تغییر مناسبات میان صنعت فناوری و زیرساخت‌های عمومی است؛ جایی که تأمین برق دیگر تنها یک مسئله فنی نیست و به یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های رقابت جهانی در حوزه هوش مصنوعی تبدیل شده است.

رشد سریع زیرساخت‌های هوش مصنوعی، مصرف انرژی شرکت‌های فناوری را به شکل چشمگیری افزایش داده است. مراکز داده نسل جدید به‌ویژه در مقیاس‌های هایپراسکیل، به ظرفیت‌هایی معادل مصرف برق شهرهای متوسط نیاز دارند و همین مسئله، شرکت‌هایی مانند گوگل، مایکروسافت و آمازون را ناگزیر کرده تا فراتر از قراردادهای خرید انرژی حرکت کنند و مستقیماً در توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر سرمایه‌گذاری کنند. از این منظر، Steel River را می‌توان نمونه‌ای از گذار شرکت‌های فناوری از «مصرف‌کننده انرژی» به «سازنده زیرساخت‌های انرژی» دانست.

نکته قابل توجه در این پروژه، پیوند میان انرژی پاک و زنجیره تأمین داخلی آمریکاست. تمامی فولاد مورد نیاز این مجموعه از کارخانه‌های مستقر در آرکانزاس تأمین خواهد شد و پیش‌بینی می‌شود حدود ۷۰۰ فرصت شغلی مستقیم و غیرمستقیم ایجاد کند. همچنین درآمدی در حدود ۳۰۰ میلیون دلار از محل مالیات برای منطقه به همراه خواهد داشت. این رویکرد نشان می‌دهد پروژه‌های انرژی تجدیدپذیر امروز تنها به تولید برق محدود نمی‌شوند و به ابزاری برای توسعه اقتصادی و تقویت صنایع محلی نیز تبدیل شده‌اند.

در کنار ظرفیت تولید انرژی، سیستم ذخیره‌سازی باتری یکی از مهم‌ترین بخش‌های این مجموعه محسوب می‌شود. باتری‌های ذخیره‌ساز امکان انتقال برق تولیدشده در ساعات اوج تابش خورشید به زمان‌های پرمصرف را فراهم می‌کنند و بخشی از چالش همیشگی انرژی‌های تجدیدپذیر، یعنی ناپایداری تولید، را کاهش می‌دهند. در واقع، آینده شبکه‌های برق بیش از آنکه به افزایش ظرفیت تولید وابسته باشد، به توانایی مدیریت و ذخیره‌سازی انرژی بستگی خواهد داشت؛ مسئله‌ای که پروژه Steel River به‌خوبی آن را نمایندگی می‌کند.

با این حال، این پروژه را نمی‌توان صرفاً از منظر موفقیت‌های زیست‌محیطی و اقتصادی مورد ارزیابی قرار داد. افزایش تقاضای انرژی از سوی مراکز داده طی سال‌های اخیر، انتقادهایی را نیز به همراه داشته است. برخی جوامع محلی معتقدند توسعه زیرساخت‌های عظیم فناوری، فشار بیشتری بر شبکه‌های برق وارد کرده و هزینه‌های انرژی را برای مصرف‌کنندگان افزایش می‌دهد. گوگل در مقابل استدلال می‌کند که سرمایه‌گذاری شرکت‌های بزرگ در توسعه زیرساخت‌های جدید، نه‌تنها مانع افزایش هزینه‌ها می‌شود، بلکه امکان توسعه شبکه‌های برق و افزایش تاب‌آوری آن‌ها را نیز فراهم می‌کند.

در همین راستا، گوگل پنج میلیون دلار برای اجرای برنامه‌های مرتبط با کاهش هزینه‌های انرژی خانوارهای کم‌درآمد در آرکانزاس اختصاص داده است. حمایت از پروژه‌های انرژی خورشیدی اجتماعی، بهینه‌سازی مصرف انرژی در مدارس و بهبود عملکرد انرژی ساختمان‌های مسکونی از جمله بخش‌های این برنامه است. اگرچه چنین اقداماتی در مقیاس اقتصادی پروژه چندان بزرگ به نظر نمی‌رسند، اما نشان‌دهنده تغییری مهم در نگاه شرکت‌های فناوری به مسئولیت اجتماعی پروژه‌های زیرساختی هستند.

پروژه Steel River را می‌توان بخشی از یک روند جهانی دانست؛ روندی که در آن مرز میان صنعت فناوری و صنعت انرژی به‌تدریج در حال محو شدن است. در آینده‌ای نه‌چندان دور، رقابت بر سر توسعه هوش مصنوعی تنها به توان پردازشی یا سرعت تراشه‌ها محدود نخواهد بود، بلکه دسترسی به منابع پایدار، ارزان و قابل اتکای انرژی به یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های این رقابت تبدیل خواهد شد.

شاید مهم‌ترین پرسش پیش روی چنین پروژه‌هایی آن باشد که آیا توسعه زیرساخت‌های انرژی برای پاسخ‌گویی به نیازهای روزافزون فناوری می‌تواند هم‌زمان به توسعه پایدار، منافع عمومی و عدالت انرژی نیز منجر شود؟ پاسخ این پرسش تنها در ظرفیت نیروگاه‌ها یا اعداد و ارقام سرمایه‌گذاری خلاصه نمی‌شود، بلکه به چگونگی مشارکت جوامع محلی، سیاست‌گذاری‌های انرژی و مسئولیت‌پذیری بازیگران بزرگ فناوری در دهه‌های آینده وابسته خواهد بود. پروژه Steel River، بیش از آنکه یک مزرعه خورشیدی باشد، تصویری از آینده‌ای است که در آن انرژی، فناوری و توسعه اقتصادی بیش از هر زمان دیگری به یکدیگر گره خورده‌اند.

نگارش و تنظیم: پویا مودتی "معمار و پژوهشگر"

تصاویر از Cypress Creek Energy و Google